x402, protokół Coinbase stworzony do płatności przez agentów, rozliczył około 200 mln transakcji od czasu uruchomienia. Dla optymistów sztucznej inteligencji to dowód, że maszyny potrafią zarządzać pieniędzmi bez udziału człowieka. Niemiecki naukowiec i badacz AI Joscha Bach wyraził podobne stanowisko.
Ale ile w tym prawdy? Raport BeInCrypto “State of AI Agent Payments 2026” pokazuje, że większość agentowych płatności nie przekracza równowartości jednego centa.
W rzeczywistości, w próbie x402 z 35 dni, agenci wykonali 6,4 mln transakcji, a przesłali jedynie 120 000 USD.
Czy więc optymizm wobec AI nie odbiega za bardzo od realiów?
Czy pieniądz może działać bez ludzi?
Joscha Bach uważa pieniądz za wzorzec przyczynowo-skutkowy, istniejący niezależnie od papieru czy tuszu. Jego zdaniem oprogramowanie samo może przenosić ten wzorzec.
„Można rozegrać cały rynek akcji bez udziału ludzi. Zatem można przyjąć, że pieniądz nie potrzebuje ludzi do istnienia – wystarczy, że maszyny potrafią się nim posługiwać.”
Raport BeInCrypto “State of AI Agent Payments 2026” raport pokazuje, że 90,8% takich płatności miało wartość mniejszą niż jeden cent.
Agenci najczęściej kupowali informacje. Do najczęściej zamawianych usług należała kontrola bezpieczeństwa tokenów oraz wyszukiwanie w sieci. Wyniki pokazują trzeźwe spojrzenie na rzeczywistość gospodarki agentów, a nie boom.
Dlaczego płatności agentów wciąż opierają się na budżetach ludzi?
Raport przeanalizował 19 produktów AI i przepływów finansowych – od narzędzi giełdowych po systemy bankowe. Spośród nich aż 14 działało tylko w ramach wcześniej zatwierdzonych przez człowieka limitów.
Żaden produkt nie pozwalał agentowi ustanowić własnych celów. Ponadto pięć z siedmiu platform handlowych blokowało agentom wypłatę środków.
Dane z handlu pokazują to samo. Na Hyperliquid aplikacje oznaczone jako AI odpowiadały za jedynie 0,55% z 653 mln USD obrotu od 1 stycznia do 25 sierpnia.
Zatem pieniądz zarządzany przez maszyny, o którym mówi Bach, istnieje na poziomie teorii. W praktyce to człowiek ustala budżet. Dlatego ryzyko limitów wydatków dominuje dziś w dyskusji biznesowej.
Co się dzieje, gdy „zombie” trzyma klucze?
Joscha Bach określa program szachowy mianem „zombie” – jest skuteczny, ale nie ma świadomości. W tej definicji agent płacący za dane też by się kwalifikował.
On podejrzewa, że świadomość działa jak algorytm uczący, pozwalający mózgowi obserwować własne postrzeganie. Anil Seth, neurobiolog, z którym Bach polemizuje, twierdzi, że świadomość zależy jednak od żywej biologii.
Tak czy inaczej, dzisiejsi agenci nie mają takich mechanizmów kontroli, co widać po stratach. W maju 2026 r. atakujący wpisał wiadomość alfabetem Morse’a, którą chatbot Grok od xAI przełożył.
Bankrbot, kryptowalutowy agent wypłacający z podpiętych portfeli, potraktował odpowiedź jako polecenie i wysłał 175 000 USD w tokenach. Eksploitacja kodu Morse’a pozwoliła później odzyskać około 80% środków.
W innym przypadku atakujący uzyskał dostęp do panelu AIXBT – agenta AI publikującego komentarze rynkowe. Przejęcie spowodowało przekierowanie 55,5 Ethereum (ETH), wycenionych w raporcie na 106 200 USD.
„Nikt nie pyta blockchaina bezpośrednio… W przeciwieństwie do człowieka, agent nigdy nie zastanowi się, czy ta liczba nie wygląda dziwnie.”
Coelho ostrzega też, że wielu agentów korzystających z tego samego źródła może popełnić ten sam błąd jednocześnie. To potwierdza zdanie Bacha, że różne modele AI uczą się uderzająco podobnych wzorców wewnętrznych.
Raport nie wykazał żadnego produktu, w którym agent sam wyznaczałby cel. Jeśli taka linia kiedyś zostanie przekroczona, dyskusja o świadomości przestanie być filozofią, a stanie się problemem odpowiedzialności prawnej.
